Verduurzaming van het logistieke proces voor MKB-bedrijven: verhoog de efficiëntie en verlaag de CO2-uitstoot

De Nederlandse logistieke sector staat voor een fundamentele transformatie. Tegen 2050 moet mobiliteit volledig emissieloos zijn, dat schrijft het Klimaatakkoord voor. Voor jouw MKB-bedrijf betekent dit: aanpassen of achterblijven. En dat terwijl de vraag naar goederenvervoer gewoon blijft groeien.

Die dubbele uitdaging klinkt misschien lastig, maar biedt ook kansen. Want verduurzaming gaat niet alleen over het milieu. Het gaat over slimmer werken, lagere kosten en een sterker concurrentievoordeel. Steeds meer klanten vragen om duurzame logistieke oplossingen. Bedrijven die nu vooruitdenken, plukken daar straks de vruchten van.

De basis voor verbetering

Carbon footprinting: weten waar je staat

Je kunt niet verbeteren wat je niet meet. Carbon footprinting brengt in kaart hoeveel CO2 jouw logistieke processen uitstoten. Deze methodologie geeft je concrete inzichten: waar zitten de grootste emissiebronnen? Welke maatregelen leveren het meeste op?

Op operationeel niveau helpt carbon footprinting je om logistieke processen te analyseren en verbeterpunten te identificeren. Je ziet precies welke routes, voertuigen of werkwijzen het meest bijdragen aan je CO2-uitstoot. Die transparantie maakt het mogelijk om gericht te investeren in maatregelen die écht impact hebben.

Het mooie: kosten optimaliseren en CO2 verlagen gaan vaak hand in hand. Minder kilometers rijden betekent minder brandstof. Betere planning betekent minder lege ritten. Efficiëntie is goed voor je portemonnee én voor het klimaat.

Digitalisering als hefboom voor efficiëntie

De mate van digitalisering, ook wel het maturity level genoemd, speelt een cruciale rol bij het verbeteren van logistieke efficiëntie. Hoe meer data je hebt over je vervoersbewegingen, hoe beter je kunt optimaliseren.

Smart Logistics in de praktijk

Smart Logistics-oplossingen gebruiken real-time informatie voor betere planning en routeoptimalisatie. Denk aan systemen die automatisch de snelste route berekenen, rekening houdend met verkeer, weersomstandigheden en laad- en lostijden. Of platforms die lege ritten koppelen aan nieuwe opdrachten.

Resultaat: Minder kilometers, lagere CO2-uitstoot, en meer opdrachten per dag. Bedrijven die data-gedreven werken, zien hun bezettingsgraad stijgen en hun kosten dalen. Die investering in digitalisering verdient zichzelf dus snel terug.

Samen kom je verder

Samenwerking in de logistieke keten

Geen enkel transportbedrijf of logistiek dienstverlener kan de transitie naar duurzame logistiek alleen verwezenlijken. Een systeembenadering waarbij verschillende partijen hun krachten bundelen is noodzakelijk. En dat levert meer op dan je denkt.

Door gezamenlijk te plannen en ladingen te bundelen, verhoog je de bezettingsgraad van voertuigen. In plaats van dat drie bedrijven elk half geladen rijden, rijd je met één volle vrachtwagen. Dat scheelt direct in kosten en CO2-uitstoot.

Leegrijden aanpakken

Leegrijden vormt een significant probleem in de logistieke sector. Na het lossen rijdt een vrachtwagen vaak leeg terug naar het depot. Door betere afstemming tussen verschillende partijen en het gebruik van digitale platforms kunnen deze lege ritten worden geminimaliseerd.

Denk aan platforms die vraag en aanbod matchen: bedrijf A heeft een lading van Utrecht naar Rotterdam, bedrijf B moet juist van Rotterdam naar Utrecht. Door slim te koppelen, rijdt niemand meer leeg. Conclusie: Zelfs simpele samenwerkingsvormen kunnen je lege ritten met 30% verlagen.

Concrete maatregelen die impact maken

Verduurzaming hoeft niet ingewikkeld te zijn. Er zijn praktische maatregelen die je morgen al kunt implementeren, naast strategische investeringen voor de lange termijn.

Volume-optimalisatie begint met betere planning. Door slimmer te stapelen en consolideren, vervoer je meer goederen per rit. Dat klinkt simpel, maar veel bedrijven laten hier nog winst liggen. Een grondige analyse van je laadprocessen kan verrassende verbeterkansen opleveren.

Routeoptimalisatie gaat verder dan de kortste afstand. Het gaat om de meest efficiënte route, rekening houdend met verkeersdrukte, levervensters en de mogelijkheid om meerdere stops te combineren. Software kan hierbij helpen, maar ook gewoon beter afstemmen met je klanten over levertijden maakt verschil.

Thuiswerken stimuleren vermindert het woon-werkverkeer. Voor bedrijven met 100 of meer werknemers is er sinds juli 2024 zelfs een rapportageverplichting over zakelijk verkeer en woon-werkverkeer. Maar ook kleinere bedrijven kunnen hier winst behalen. Minder files, minder brandstof, productiever personeel.

Technologie als gamechanger

De overstap naar elektrisch vervoer

Elektrisch rijden is geen toekomstmuziek meer, het is realiteit. Voor MKB-bedrijven is het belangrijk om te kijken naar de totale kosten van eigendom: aanschaf, brandstof, onderhoud en restwaarde.

Elektrische bestelauto’s en vrachtauto’s

Bij elektrisch vervoer wordt onderscheid gemaakt tussen personenauto’s en overig wegvervoer, waaronder bestelauto’s, bussen en vrachtauto’s vallen. Voor stedelijke distributie zijn elektrische bestelauto’s vaak al een slimme keuze. De actieradius is voldoende, laadmogelijkheden nemen toe, en de onderhoudskosten zijn lager dan bij diesel.

Voor zwaardere vrachtauto’s en langere afstanden ligt het complexer. Hier kunnen hybride voertuigen een tussenstap vormen in de transitie naar volledig elektrisch vervoer. Het potentieel van verschillende technische maatregelen op aandrijvingen en brandstoffen varieert per type transport en afstand.

Laadinfrastructuur regelen

Investeringen in laadpaalinfrastructuur zijn essentieel voor de uitrol van elektrisch vervoer. Zorg dat je laadmogelijkheden hebt op je bedrijfslocatie en check de beschikbaarheid onderweg. Steeds meer bedrijventerreinen investeren in gezamenlijke laadinfrastructuur, wat de kosten verlaagt.

Tip voor Businesspark Soest: Bij nieuwbouw kun je laadinfrastructuur direct meenemen in het ontwerp. Dat is goedkoper en efficiënter dan achteraf aanpassen.

Alternatieve brandstoffen als optie

Naast elektrificatie zijn er andere duurzame alternatieven voor fossiele brandstoffen. Denk aan biobrandstoffen, waterstof of synthetische brandstoffen. Welke optie het beste past, hangt af van je type transport, afstanden en beschikbare infrastructuur.

Voor langere afstanden kan waterstof interessant zijn, omdat de actieradius groter is dan bij elektrisch. Maar de infrastructuur is nog beperkt en de kosten zijn hoger. Biobrandstoffen kunnen soms met bestaande voertuigen worden gebruikt, wat de overstap makkelijker maakt.

Het belangrijkste: Kies niet zomaar een technologie omdat het trendy is. Analyseer wat bij jouw bedrijf past, rekening houdend met routes, volumes en investeringsmogelijkheden.

Financiële ondersteuning

Subsidies en regelingen voor MKB

Verduurzaming kost geld, maar je hoeft het niet alleen te doen. Er zijn verschillende subsidieregelingen en financieringsmogelijkheden beschikbaar voor MKB-bedrijven die willen investeren in duurzame logistiek.

Terugsluis vrachtwagenheffing

De Nederlandse overheid investeert een deel van de inkomsten uit de vrachtwagenheffing terug in verduurzaming van de vervoerssector. Deze middelen worden ingezet voor:

• Valorisatie van lopende projecten: Bestaande initiatieven verder ontwikkelen
• Verbetering van digitalisering: Investeringen in slimme logistieke systemen
• Ondersteuning van disruptieve technologieën: Innovaties die echt verschil maken
• Stimulering van samenwerking: Ketensamenwerking financieel aantrekkelijker maken
• Ontwikkeling van CO2-registratiemethoden: Tools om je voortgang te meten

Regeling Groenprojecten

De Regeling Groenprojecten biedt voordelige financieringsmogelijkheden voor projecten die bijdragen aan verduurzaming. Denk aan investeringen in elektrische voertuigen, laadinfrastructuur, zonnepanelen op je bedrijfspand of energiebesparende maatregelen.

De rente is lager dan bij reguliere leningen, wat de terugverdientijd verkort. Check of jouw verduurzamingsplannen in aanmerking komen voor deze regeling.

Maatwerkaanpak voor ambitieuze bedrijven

De maatwerkaanpak, gestart in 2022, stimuleert bedrijven om sneller te verduurzamen dan wettelijk verplicht. Het kabinet kiest hierbij voor een realistische benadering met focus op bedrijven met haalbare en ambitieuze plannen.

Dit betekent: als je concrete plannen hebt en kunt aantonen dat je serieus bent, kun je rekenen op ondersteuning. Niet alle verduurzamingsmaatregelen verlopen soepel, dat erkent de overheid ook. Innovatie vraagt tijd en flexibiliteit. Maar bedrijven die vooroplopen, worden beloond.

People, Planet, Profit in balans

Bij duurzaam ondernemen gaat het om het evenwicht tussen de drie P’s: people, planet, profit. Naast het maken van winst, heb je ook oog voor mens, dier en milieu. Dit betekent dat je in je bedrijfsvoering let op de gevolgen voor je omgeving.

Kostenbesparingen door duurzaamheid

Met een duurzame bedrijfsvoering kun je geld besparen. Duurzame energie gebruiken in plaats van gas of olie verlaagt je energierekening. Efficiëntere routes rijden scheelt brandstofkosten. Minder materiaalverspilling betekent lagere inkoopkosten.

Die besparingen zijn geen toekomstmuziek. Bedrijven die verduurzamen, zien vaak binnen een jaar al resultaat in hun kostenstructuur. En die trend versterkt zich naarmate fossiele brandstoffen duurder worden en duurzame alternatieven goedkoper.

Concurrentievoordeel door groen imago

Een duurzaam imago kan bijdragen aan het succes van je bedrijf. Steeds meer klanten en opdrachtgevers vragen om duurzame logistieke oplossingen. Als jij die kunt bieden, heb je een voorsprong op concurrenten die nog niet zo ver zijn.

Denk ook aan je medewerkers. Mensen willen graag werken voor een bedrijf dat maatschappelijk verantwoord bezig is. Een sterk duurzaamheidsbeleid helpt bij het aantrekken en behouden van goed personeel. En dat is in de huidige krappe arbeidsmarkt goud waard.

Effectmeting en monitoring

Wat je meet, kun je managen. Een gestandaardiseerde CO2-registratiemethode helpt je om voortgang te meten en te rapporteren. Zo evalueer je de effectiviteit van maatregelen en stuur je waar nodig bij.

De Decamod toolbox

De Decamod toolbox geeft inzicht in de bronnen van CO2-uitstoot van de logistieke sector op verschillende niveaus. Het model kan de impact van verschillende individuele technische en logistieke reductiemaatregelen bepalen, inclusief de interactie tussen maatregelen.

In zogenaamde ‘what-if’-analyses berekent Decamod de effecten van maatregelpakketten op voertuigkilometers, CO2-uitstoot en kosten. Zo neem je weloverwogen beslissingen over welke maatregelen het meest effectief zijn voor jouw situatie.

Praktisch voordeel: Je voorkomt dat je investeert in maatregelen die weinig opleveren. Door vooraf te modelleren, zie je welke combinatie van maatregelen de beste kosten-batenverhouding heeft.

Autonome ontwikkeling meenemen

Er is ook een autonome ontwikkeling gaande in de verbetering van logistieke efficiëntie. Zonder specifieke interventies worden logistieke processen geleidelijk efficiënter door technologische vooruitgang en marktwerking.

Deze autonome verbetering moet je meenemen bij het bepalen van de additionele impact van jouw maatregelen. Anders overschat je het effect van je investeringen. Realistisch blijven is belangrijk, ook als je ambitieus bent.

Starten met verduurzaming: praktische stappen

Waar begin je als MKB-bedrijf met verduurzaming van je logistieke proces? Hier zijn concrete stappen die je vandaag kunt zetten:

Stap 1: Analyseer je huidige situatie. Breng in kaart hoeveel CO2 je uitstoot, waar die uitstoot vandaan komt, en welke processen het meest inefficiënt zijn. Dit geeft je een baseline en helpt prioriteiten te stellen.

Stap 2: Kies quick wins. Sommige maatregelen kun je snel implementeren zonder grote investeringen. Denk aan routeoptimalisatie, betere planning, of samenwerking met andere bedrijven om lege ritten te verminderen. Deze quick wins geven momentum en laten zien dat verduurzaming loont.

Stap 3: Maak een langetermijnplan. Welke investeringen wil je doen in elektrisch vervoer, laadinfrastructuur of andere technologieën? Spreidt deze over meerdere jaren en zoek uit welke subsidies beschikbaar zijn. Een gefaseerde aanpak maakt verduurzaming financieel haalbaar.

Stap 4: Betrek je team. Verduurzaming lukt alleen als iedereen meedoet. Leg uit waarom het belangrijk is, train chauffeurs in zuinig rijgedrag, en beloon initiatieven die bijdragen aan lagere CO2-uitstoot. Mensen zijn je grootste kapitaal.

Stap 5: Meet en communiceer. Houd je voortgang bij en deel successen. Intern motiveert dit je team, extern versterkt het je imago. Klanten willen weten dat ze met een duurzame partner werken.

De toekomst is groen en efficiënt

De transitie naar duurzame logistiek is geen keuze meer, het is een noodzaak. Maar dat hoeft geen bedreiging te zijn. Bedrijven die nu investeren in verduurzaming, bouwen aan een toekomstbestendig bedrijfsmodel.

Je verlaagt je kosten door efficiënter te werken. Je versterkt je concurrentiepositie door te voldoen aan de vraag naar duurzame logistiek. Je trekt beter personeel aan omdat mensen willen werken voor een verantwoordelijk bedrijf. En je draagt bij aan een leefbare toekomst voor de volgende generatie.

Die combinatie van economisch voordeel en maatschappelijke impact maakt verduurzaming van je logistieke proces niet alleen verstandig, maar ook lonend. Begin vandaag met kleine stappen, bouw aan je langetermijnvisie, en pluk over een paar jaar de vruchten van je vooruitziende blik.